بازدید دکتر مهدی حامی، مدیرکل دامپزشکی آذربایجانشرقی، از شرکت پارس آیلین مهر وابسته به گروه صنعتی پامین
به گزارش پایگاه خبری علوم و صنایع غذایی ایران(ایرانفودنیوز)، به نقل از ایرنا، براساس اعلام کارشناسان، هزار و ۷۰۰ گونه گیاهی در گلستان شناسایی شده که ۴۰۷ گونه آن در گروه گیاهان دارویی قرار دارد.
زعفران، زیره، سیاه‌دانه و گل‌محمدی از محصولات کشت‌شده در استان هستند و سطح زیر کشت گیاهان دارویی نیز سه‌هزار و ۵۱۵ هکتار اعلام شده که با توسعه کشت قراردادی و تامین سرمایه مالی، امکان گسترش آن وجود دارد.
توسعه کشت گیاهان دارویی در گلستان نیازمند توجه هم‌زمان به بازار، فرآوری، بسته‌بندی و بازاریابی است تا سهم بیشتری از ارزش نهایی محصول به تولیدکنندگان استان برسد.
همچنین فعالان این حوزه تاکید دارند که افزایش سطح کشت، به‌تنهایی تضمین‌کننده موفقیت اقتصادی نیست و باید بر پایه شناخت ظرفیت مناطق، کیفیت محصول و تقاضای بازار انجام شود.
ایجاد پایانه تخصصی فروش، شناسنامه‌دار کردن محصولات و تدوین نقشه راه توسعه گیاهان دارویی نیز از جمله اقداماتی است که به اعتقاد کارشناسان و دست اندرکاران گیاهان دارویی در گلستان، می‌تواند ریسک سرمایه‌گذاری را کاهش دهد و پیوند میان کشاورزان، شرکت‌ها، مراکز علمی و بازار را در استان گلستان تقویت کند.
طبق داده‌های آماری، تعدادی صنایع فرآوری، ۲ تعاونی فعال در زنجیره ارزش و هفت مرکز فناوری در گلستان در حوزه‌های مرتبط با گیاهان دارویی در گلستان فعالیت دارند، مجموعه‌ای که می‌تواند بستر توسعه سرمایه‌گذاری در تولید، فرآوری و عرضه این محصولات فراهم کند.
جمعی از اعضای گروه پیشرانان توسعه گیاهان دارویی کشور به دعوت اتاق بازرگانی گرگان نشستی با محوریت بررسی وضعیت کشت گیاهان دارویی، اولویت و سیاست‌های اجرایی دستگاه‌های مرتبط با آن. چالش‌های تامین سرمایه و کشت قراردادی، ارائه برنامه کشت‌های بهاره و پاییزه در گلستان با حضور جمعی از تولیدکنندگان. فعالان، محققان و کارشناسان و مسوولان دستگاه‌های اجرایی استان برای رونق و استفاده از کشت گیاهان دارویی در متطقه و ایجاد ارزش افزوده برگزار کردند.
یکی از کارآفرینان حوزه تولید گیاهان دارویی گلستان نیز در این نشست با تاکید بر ضرورت حمایت از تولیدکنندگان در استان، می‌گوید: توسعه این بخش بدون تسهیل صدور مجوزها، ایجاد بازار فروش و کاهش هزینه‌های تولید، نمی‌تواند کشاورزان را به کشت گسترده محصولات جدید ترغیب کند.
علی‌اکبر تیموری افزود: طی سال‌های گذشته در زمینه کشت گیاهان دارویی از جمله زعفران، اسطوخودوس، آویشن، رزماری و مریم‌گلی فعالیت داشته و برای فرآوری اولیه محصولات نیز کارگاهی را با امکانات محدود راه‌اندازی کرده است.
وی ادامه داد: ساخت این کارگاه حدود ۹ ماه زمان برده است ولی روند دریافت مجوزها و توسعه فعالیت، از جمله برنامه‌ریزی برای صادرات محصول، زمان‌بر بوده است.
به گفته وی پیگیری مجوزهای مرتبط با همکاری تجار نیز چند ماه ادامه داشته و این روند، سرعت گسترش فعالیت را کاهش داده است.
این کارآفرین اهل روستای صفی آباد شهرستان مینودشت با اشاره به تجربه کشت زعفران و دیگر گیاهان دارویی در زمین‌های خود، گفت: سیلاب اخیر در برخی اراضی با انتقال خاک حاصلخیز به زمین‌ها همراه بود،ولی در اراضی مجاور موجب شسته‌شدن خاک و آسیب به زمین‌های کشاورزی شد، موضوعی که اهمیت توجه به وضعیت خاک و شرایط هر مزرعه را نشان می‌دهد.
تیموری هزینه بالای کشت و زمان‌بر بودن رسیدن برخی محصولات به مرحله بهره‌برداری را از موانع توسعه این فعالیت دانست و گفت: درآمدزایی بعضی گیاهان دارویی ممکن است قابل توجه باشد، ولی کشاورز برای ورود به کشت یک‌هکتاری به اطمینان از بازار و بازگشت سرمایه نیاز دارد.
وی معتقد است: کشاورزان ابتدا در سطح محدود کشت گیاهان دارویی را انجام دهند و هم‌زمان نیز برای خرید محصول و فرآوری آن برنامه‌ریزی شود.
این کارآفرین با اشاره به تولید و فروش نشای گیاهان دارویی، افزود: در کنار کشت مزرعه‌ای، تولید نشا نیز می‌تواند به کاهش بخشی از هزینه‌ها و ایجاد درآمد برای تولیدکننده کمک کند.
وی تاکید کرد: توسعه این ظرفیت‌ها به حمایت عملی از تولیدکنندگان، تسهیل مجوزها و شکل‌گیری بازار مطمئن نیاز دارد.
یک کارشناس منابع طبیعی گلستان نیز با تاکید بر ضرورت تدوین نقشه راه برای توسعه گیاهان دارویی در سطح ملی، گفت: انتخاب گونه‌های مناسب باید بر پایه شناخت بازارهای صادراتی، ظرفیت اقلیمی استان‌ها، کیفیت محصول و امکان ایجاد زنجیره تولید انجام شود تا کشاورزان گرفتار کشت‌های پرهزینه و بدون بازار نشوند.
ابوطالب قزلسفلو افزود: ایران با برخورداری از اقلیم‌های متنوع، توان تولید گونه‌های گوناگون گیاهان دارویی را دارد ولی توسعه این محصولات باید بر اساس بررسی دقیق بازارهای داخلی و جهانی و شناسایی گونه‌هایی انجام شود که تقاضای پایدار دارند.
وی خاطرنشان کرد: پس از مشخص شدن محصولات دارای بازار، باید تعیین شود هر گونه در کدام استان از کیفیت و مرغوبیت بیشتری برخوردار است و کشت آن با کمترین خطر آفات و بیماری‌ها امکان‌پذیر خواهد بود.
به گفته وی، این اطلاعات می‌تواند مبنای تدوین نقشه کشت و برنامه‌ریزی برای ایجاد زنجیره‌های تولید و فرآوری باشد.
این کارشناس منابع طبیعی با بیان این‌که کشت‌های گسترده و شتاب‌زده ممکن است به ناامیدی کشاورزان منجر شود، گفت: تجربه برخی محصولات نشان داده است که افزایش ناگهانی سطح کشت، بدون پشتوانه بازار و برنامه مشخص، می‌تواند پس از چند سال به انباشت محصول و زیان تولیدکنندگان بینجامد.
قزلسفلو همچنین تفاوت گیاهان دارویی با برخی محصولات زراعی را در ظرفیت بالاتر آن‌ها برای ایجاد اشتغال و درآمد دانست و افزود: بهره‌گیری از این مزیت، به سیاست‌گذاری و پشتیبانی مستمر از جمله در زمینه تامین بذر، تعیین چارچوب اقتصادی، مدیریت بازار و حمایت از تولیدکنندگان نیاز دارد.
وی با اشاره به تجربه کشت برخی محصولات در گلستان، تاکید کرد: دستگاه‌های مسوول باید پیش از گسترش کشت، ظرفیت‌های تولیدی و بازار هر محصول را بررسی کنند و کشاورزان را در مسیر انتخاب محصول مناسب تنها نگذارند.
وی یادآورشد: تدوین نقشه راه و تعیین جایگاه هر استان می‌تواند از تکرار تجربه‌های ناموفق و آسیب دیدن تولیدکنندگان جلوگیری کند.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان نیز از شناسایی هزار و ۷۰۰ گونه گیاهی در استان خبر داد و گفت: ۴۰۷ گونه از این تعداد در گروه گیاهان دارویی قرار می‌گیرند.
خدایار همتی که دبیری نشست استانی پیشرانان توسعه گیاهان دارویی گلستان را برعهده دارد، با اشاره به تنوع اقلیمی و پوشش گیاهی استان، اظهار کرد: بر اساس گزارش‌ها، حدود ۴۵ گونه گیاه دارویی تولیدی در استان در عطاری‌ها عرضه می‌شود.
وی تشکیل اتحادیه تولیدکنندگان یا انجمن گیاهان دارویی را ضروری دانست و افزود: با وجود طرح این موضوع در کارگروه‌های تخصصی از حدود ۱۵ سال پیش، این تشکل تاکنون شکل نگرفته است.
همتی پیشنهاد کرد: دو پایانه فروش گیاهان دارویی در استان راه‌اندازی شود فعالیت این پایانه‌ها با پشتیبانی علمی دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی یا شرکت‌های دانش‌بنیان می‌تواند به شناسنامه‌دار شدن محصولات و تهیه نقشه کشت گیاهان دارویی کمک کند.
وی افزود: با بررسی کیفیت و میزان مواد موثره گیاهان دارویی در مناطق مختلف، می‌توان مشخص کرد کشت هر محصول در کدام منطقه مناسب‌تر است و از توسعه کشت‌های نامتناسب جلوگیری کرد.
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان همچنین با اشاره به ضرورت ساماندهی فعالیت عطاری‌ها گفت: عطاری‌ها زیرمجموعه اتاق اصناف هستند و آموزش و ساماندهی آن‌ها با مشارکت دستگاه‌های مرتبط، از جمله دانشگاه علوم پزشکی، می‌تواند به ارتقای سلامت و آگاهی فعالان این حوزه کمک کند.
افزایش سطح کشت گیاهان دارویی گلستان به پنج هزار هکتار
معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی گلستان گفت: سطح کشت گیاهان دارویی در این استان سه هزار و ۵۱۵ هکتار است و پیش‌بینی می‌شود با توسعه کشت قراردادی، این میزان در سال آینده به پنج هزار هکتار برسد.
علی‌اکبر مهقانی نوده با اشاره به تولید سالانه سه هزار و ۷۵۰ تن محصول گیاهان دارویی در استان، افزود: زعفران، زیره، سیاه‌دانه و گل‌محمدی از مهم‌ترین محصولات کشت‌شده در استان هستند.
وی ادامه داد: کشت قراردادی برخی محصولات گیاهان دارویی با مشارکت شرکت‌ها آغاز شده و توسعه این روش می‌تواند به ساماندهی تولید و فروش کمک کند.
مهقانی با اشاره به محدودیت منابع آبی گلستان، گفت: برنامه‌ریزی برای الگوی کشت نباید تنها بر پایه میزان آب در دسترس انجام شود و لازم است بازار فروش و ظرفیت‌های تولیدی هر استان نیز در تدوین آن مورد توجه قرار گیرد.
وی ادامه داد: کشت بدون برنامه و توجه نکردن به بازار ممکن است کشاورزان را با مشکل روبه‌رو کند، از این رو، توسعه گیاهان دارویی باید همراه با بازار مشخص و تضمین‌شده باشد.
به گفته وی، ایجاد پایانه تخصصی فروش این محصولات در استان می‌تواند به ساماندهی زنجیره ارزش کمک کند.
معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی گلستان، شمار واحدهای مرتبط با این بخش را سه کارخانه فعال داروسازی، سه تعاونی در زنجیره ارزش و هفت مرکز فناوری اعلام کرد.
وی همچنین با تاکید بر ضرورت شناسنامه‌دار کردن محصولات کشاورزی، گفت: بهره‌برداران باید برای دریافت شناسه و کد رهگیری محصولات از مبدا اقدام کنند تا امکان ردیابی محصول و توجه به الزامات سلامت فراهم شود.
کشت گیاهان دارویی می‌تواند درآمد کشاورزان گلستان را افزایش دهد
ریییس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی گرگان با اشاره به ظرفیت گلستان در کشت زعفران و گیاهان دارویی، گفت: توسعه این محصولات، در صورت برنامه‌ریزی برای فروش و فرآوری، می‌تواند درآمد و ارزش افزوده بیشتری برای کشاورزان ایجاد کند.
امیر یوسفی افزود: کشت زعفران در این استان طی سال‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته و در برخی زمین‌های کم‌آب نیز محصولی باکیفیت تولید می‌شود که می‌تواند در بازارهای کشور و جهان حرفی برای گفتن داشته باشد.
وی با بیان این‌که برای زعفران استان برند ثبت شده است، گفت: گلستان با برخورداری از وسعت و ظرفیت‌های کشاورزی، امکان توسعه کشت گیاهان دارویی را دارد و این بخش می‌تواند به درآمدزایی مناسب برای استان منجر شود.
یوسفی با تاکید بر ضرورت توجه به بازار فروش محصولات، افزود: کشاورز نباید پس از تولید با این نگرانی روبه‌رو باشد که محصولش چگونه و با چه قیمتی فروخته می‌شود؛ بنابراین توسعه کشت باید همراه با برنامه‌ریزی برای بازاریابی و حفظ منافع تولیدکنندگان باشد.
رییس اتاق بازرگانی گرگان با اشاره به مشکلات اقتصادی کشاورزان در برخی محصولات، خاطرنشان کرد: برای نمونه، در نشست اخیر درباره کشت سیب‌زمینی مطرح شد که کشاورز محصول خود را با قیمتی کمتر از ۲۰ هزار تومان فروخته، در حالی که مصرف‌کننده آن را با قیمت حدود ۸۰ هزار تومان خریداری می‌کند و این فاصله قیمتی و دشواری تامین مالی، ضرورت ساماندهی زنجیره تولید و توزیع را نشان می‌دهد.
وی ادامه داد: اتاق بازرگانی و کمیسیون کشاورزی پیگیری مطالبات بخش کشاورزی و تعامل با دستگاه‌های مسوول را وظیفه خود می‌دانند تا شرایط مناسب‌تری برای تولیدکنندگان استان فراهم شود.
ارزش تولید زعفران گلستان حدود ۲ هزار میلیارد تومان است
مدیر تعاون روستایی گلستان با اشاره به ظرفیت استان در تولید زعفران و دیگر گیاهان دارویی، گفت: ارزش تولید زعفران گلستان حدود ۲ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود و توسعه این بخش باید با توجه به بازار فروش و ایجاد ارزش افزوده دنبال شود.
محمدرضا جامی افزود: توجه به محصولات دارای ارزش افزوده و ظرفیت صادراتی، در کنار محصولات پرکشت، می‌تواند به افزایش درآمد تولیدکنندگان استان کمک کند.
وی با بیان این‌که زعفران از مهم‌ترین گیاهان دارویی تولیدشده در گلستان است، خاطرنشان کرد: این استان از تولیدکنندگان اصلی زعفران کشور به شمار می‌رود و توسعه کشت آن باید متناسب با وضعیت بازار، به‌ویژه بازارهای صادراتی، انجام شود.
جامی ادامه داد: در کنار توسعه تولید، لازم است زمینه حضور فعال‌تر گلستان در بازار زعفران و صادرات محصول فراهم شود و تحقق این هدف نیز به برنامه‌ریزی برای بازاریابی، فرآوری و عرضه محصول در بسته‌بندی مناسب نیاز دارد.
مدیر تعاون روستایی گلستان با اشاره به ضرورت ایجاد زنجیره ارزش زعفران در استان، گفت: بخشی از فعالیت‌های بازرگانی این محصول در خارج از استان انجام می‌شود، بنابراین باید برای فرآوری آن در گلستان و بهره‌مندی تولیدکنندگان از ارزش افزوده بیشتر برنامه‌ریزی کرد.
وی افزود: توسعه دیگر گیاهان دارویی نیز باید متناسب با ظرفیت تولید و شرایط بازار انجام شود تا فعالیت‌های کشاورزی به درآمدزایی پایدار و ارزش افزوده برای استان منجر شود.
توسعه گیاهان دارویی گلستان به نقشه راه و میز تخصصی نیاز دارد
عضو هیات علمی وزارت جهاد کشاورزی در جمع بندی نشست با تاکید بر ضرورت تدوین نقشه راه توسعه گیاهان دارویی در گلستان، گفت: تشکیل میز تخصصی برای شناسایی و رفع موانع این حوزه می‌تواند زمینه هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی، دانشگاه‌ها و سرمایه‌گذاران را فراهم کند.
سیدجعفر سیداخلاقی افزود: در این نشست دیدگاه‌های ارزشمندی مطرح شد و جمع‌بندی مباحث نشان می‌دهد که برای معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری، گونه‌های شاخص و اقتصادی و اولویت‌های استان، به برنامه‌ای مدون نیاز داریم.
وی با بیان این‌که خوشه‌های کسب‌وکار و اولویت‌های توسعه گیاهان دارویی در استان هنوز به‌روشنی مشخص نشده است، ادامه داد: نقشه راه باید مسیر اجرا را روشن کند و به‌عنوان سندی پشتیبان و مورد توافق بخش خصوصی، دستگاه‌های دولتی و نهادهای مرتبط، مبنای اقدام قرار گیرد.
این عضو هیات علمی وزارت جهاد کشاورزی، تشکیل میز تخصصی گیاهان دارویی را گامی مهم برای پیگیری مسائل و رفع موانع دانست و گفت: این میز می‌تواند راهبری موضوعات استان را بر عهده بگیرد و زمینه برگزاری رویدادی تخصصی را با حضور همه بازیگران این حوزه، از جمله شرکت‌های دانش‌بنیان، استارتاپ‌ها، سرمایه‌گذاران و مراکز علمی فراهم کند.
سیداخلاقی با تاکید بر ضرورت تکیه بر شاخص‌ها و داده‌های معتبر در برنامه‌ریزی‌ها، ادامه داد: ظرفیت‌های استان زمانی به نتیجه می‌رسد که دستگاه‌ها و بخش‌های مختلف هماهنگ و منسجم عمل کنند و برای اجرای طرح‌ها، توجیه اقتصادی و مسیر مشخصی وجود داشته باشد.
وی گیاهان دارویی را فرصتی راهبردی برای گلستان و زمینه‌ساز ایجاد ارزش افزوده و اشتغال دانست و افزود: با تدوین نقشه راه، پیگیری موانع از طریق میز تخصصی و برگزاری رویدادی عملیاتی، می‌توان مسیر توسعه این بخش را هدفمندتر کرد.
استان گلستان در شمال کشور با برخورداری از ۶۶۷ هزار هکتار زمین مستعد کشاورزی، ۴۵۲ هزار هکتار عرصه جنگلی و ۸۶۲ هزار هکتار مرتع، ظرفیت‌های بالقوه‌ای در تولیدات گیاهان دارویی دارد و به‌دلیل درآمدزایی خوب در سال‌های اخیر تمایل مردم استان به توسعه این نوع از کشت بیشتر شده است.
دیدگاهتان را بنویسید