مجید حاجی فرجی عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، در خصوص توصیه‌های تغذیه در روزهای آلوده هوا در گفتگو با خبرنگار مهر، گفت: هوای آلوده شامل ترکیبات اکسیدکننده و سمی هستند که متأسفانه به بدن وارد شده و سیستم بدن انسان واکنش‌های التهابی را در پاسخ به این ترکیبات از خود بروز می‌دهد به بیان دیگر سیستم بدن این ترکیبات را به عنوان رادیکال‌های آزاد می‌شناسد و به مقابله با آن می‌پردازد.

این متخصص تغذیه با اشاره به اینکه آنتی اکسیدان‌ها سطح رادیکال‌های آزاد اکسید کننده را کاهش می‌دهند تا انسان بدن سالم‌تری داشته باشد اظهار کرد: سه ویتامین A یا همان بتاکاروتن ها که در سبزیجاتی با برگ زرد و قرمز به وفور یافت می‌شود؛ E در مغز دانه‌ها و دانه‌های روغنی و C در ترکیباتی مانند نارنگی، پرتقال و سبزیجات که به مقدار بسیار زیادی یافت می‌شود منبع بسیار خوبی از آنتی اکسیدان های مهم هستند.

وی بیان کرد: در کنار این سه گروه عنصر سلنیوم و روی که در گوشت‌ها و غلات سبوس دار وجود دارند نیز از جمله آنتی اکسیدان های مهم برای مقابله با آلودگی هوا هستند در کنار اینها لبنیات به خصوص لبنیات کم چرب به صورت یک تا دو واحد در روز می‌تواند با سردرد، تهوع و سرگیجه ناشی از آلودگی هوا مقابله کند.

فرجی عنوان کرد: میوه‌هایی مانند پرتقال، لیمو، گریپ فروت و به خصوص سیب، سبزیجاتی مانند کلم، گوجه فرنگی به خصوص سیر و پیاز در کاهش خطر رادیکال‌های آزاد و مقابله با ذرات معلق هوا کمک شایانی می‌کنند.

وی با تاکید بر مصرف بروکلی در وعده‌های غذایی گفت: متأسفانه یکی از سبزیجاتی که در میان ایرانیان کمتر مصرف می‌شود کلم بروکلی است که اگر مرتب مصرف شود علاوه بر خواص بسیار زیادی که دارد می‌تواند برای مقابله با ذرات معلق هوا کمک کننده باشد در کنار این کدو حلوایی و هویج، بذر کتان، چای سبز و انار نیز خاصیت ضدالتهابی داشته و اثربخشی بسیار بالایی نیز دارند.

این متخصص تغذیه با اشاره به عدم مصرف غذاهای پرچرب در روزهای آلوده هوا اظهار کرد: تأمین اسیدهای چرب در روزهای آلوده هوا از طریق مصرف شربت‌های خانگی کم شیرین همچنین مصرف بذر کتان برای بیماران قلبی و عروقی در سوپ و سالاد و پرهیز از مصرف غذاهای پرچرب، فست فودها، چربی اشباع مانند روغن‌های حیوانی، غذاهای فرآوری شده، نوشیدنی‌های گاز دار از جمله نکات بسیار مهمی است که در روزهای آلوده هوا باید نسبت به رعایت آن بیش از پیش توجه شود.

شهاب اولیایی، در خصوص نحوه اصلاح برنامه غذایی در افراد دیابتی در گفتگو با خبرنگار مهر، گفت: بیماری دیابت یا همان قند یک بیماری متابولیکی مزمن است که در واقع با سوخت و ساز غیر طبیعی به خصوص در کربوهیدرات‌ها همراه است. در بیماران مبتلا به دیابت هورمون انسولین که در ورود قند از خون به سلول‌ها و مصرف آن نقش دارد به قدر کافی ترشح نمی‌شود و یا اینکه ترشح می‌شود اما پاسخگویی به این هورمون‌ها توسط سلول‌ها با اشکالاتی مواجه است.

این مشاور تغذیه افزود: در مجموع اشکالات ذکر شده سبب می‌شود قند خون این افراد بالا برود که می‌تواند باعث صدمه به قلب، مغز، چشم، سیستم اعصاب و در واقع ایجاد عفونت‌ها و سایر مشکلات شود. این بیماری متأسفانه درمان قطعی ندارد، اما به راحتی قابل کنترل است و فرد می‌تواند در تمام طول عمرش آن را کنترل کند اما اگر کنترل نکند و بی توجه به آن باشد می‌تواند باعث بروز بیماری‌های مختلفی مثل قلبی- عروقی، فشار خونی، کلیوی، چشمی، بیماری‌های سیستم عصبی و موارد بسیار دیگر شود؛ بنابراین توجه افراد دیابتی به این مسئله از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

وی در ادامه با اشاره به انواع دیابت عنوان کرد: از مهم‌ترین انواع دیابت می‌توان به نوع یک آن اشاره کرد که از دوران کودکی و نوجوانی با عدم تولید و ترشح انسولین به وجود می‌آید این نوع از دیابت وابسته به انسولین است و مبتلایان به آن باید این هورمون را به شکل تزریقی دریافت کنند و البته رژیم غذایی می‌تواند به کنترل آن کمک شایانی کند.
نوع دیگر، دیابت نوع دو است که حدود ۹۰ درصد افراد را شامل می‌شود. در این نوع از دیابت ترشح انسولین کمتر از میزان طبیعی است و یا پاسخگویی به این هورمون با اختلالاتی مواجه است این بیماری عمدتاً در افراد بالای ۳۰ سال بروز پیدا می‌کند و مبتلایان به آن افراد چاق و کم تحرک اند که رژیم غذایی را رعایت نمی‌کنند بدیهی است؛ رعایت رژیم غذایی در کنار ورزش‌های سبک مثل پیاده روی و ورزش‌های هوازی و استفاده از بعضی از داروها باعث بهبود وضعیت می‌شود.

رژیم غذایی مبتلایان به دیابت چطور باید باشد

اولیایی در پاسخ به این سوال که رژیم غذایی در افراد دیابتی باید به چه شکل باشد، گفت: توجه به این نکته ضروری است که در بیماران دیابتی غیر از محدودیت شدید قندهای ساده مثل قند، شکر و غذاهایی که حاوی قند و شکر هستند و شیرینی جاتی مانند مربا، نوشابه، آدامس، بیسکوئیت و….، دیابتی‌ها از همه غذاها به طور متنوع و متعادل و در مقادیر کنترل شده و متناسب می‌توانند استفاده کنند بنابراین غیر از محدودیت و یا عدم مصرف غذاهایی که حاوی قند و شکر هستند رژیم غذایی دیابتی‌ها تفاوت چندانی با افراد سالم و غیر دیابتی ندارد.

وی با بیان این نکته که مصرف قند و شکر در افراد دیابتی آسیب زاست، عنوان کرد: افراد دیابتی باید نسبت به مصرف هرگونه قند و یا شکر محتاط باشند همچنین وعده‌های غذایی باید سر ساعت مقرر مصرف شود چراکه تغییر ساعت صرف غذا سبب نوسان قند خون می‌شود و می‌تواند مشکل ساز باشد افت قند خون و یا افزایش قند خون هر دو می‌تواند بدن را به شدت تحت تأثیر قرار دهد بنابراین مصرف غذاهای روزانه در سه وعده غذایی اصلی و دو تا سه میان وعده به صورت میان وعده بین صبحانه تا نهار، نهار تا شام و میان وعده بعد از شام و قبل از خواب برای جلوگیری از افت قند خون توصیه می‌شود. همچنین در افرادی که انسولین تزریق می‌کنند تطبیق زمان میان وعده‌ها با پیک اثر انسولین به منظور پیشگیری از افت قند خون ضروری است.

این مشاور تغذیه در ادامه به معرفی مواد غذایی مناسب در رژیم غذایی مبتلایان به دیابت اشاره کرد و گفت: مصرف نان‌ها به خصوص نان‌هایی که برای تهیه آنها از آرد سبوس دار استفاده می‌شود مثل نان سنگک، حبوبات مثل نخود، لوبیا، عدس، سویا در برنامه غذایی توصیه می‌شود چون سرشار از فیبراند و قند کمتری دارند که باعث کنترل قند خون در این افراد می‌شوند. همچنین پرهیز از مصرف غذاهای پرچرب بسیار ضروری است، بهتر است از غذاها بیشتر به شکل آب پز، بخار پز و کبابی استفاده شوند. روغن مصرفی باید از نوع گیاهی باشد و برای سرخ کردن از انواع روغن‌های گیاهی مخصوص سرخ کردنی استفاده کنید؛ استفاده از گوشت کم چرب، مرغ و ماهی در کنار مصرف تخم مرغ به صورت حداکثر روزی یک عدد؛ شیر و لبنیات به صورت کم چرب، میوه و سبزیجات به شکل تازه را در برنامه غذایی داشته باشید البته مصرف میوه‌ها به دلیل داشتن قند حتماً باید به صورت کنترل شده و به همان میزان توصیه شده توسط متخصص تغذیه باشد.

وی ادامه داد: سالاد و سبزیجات بدون سس و با چاشنی‌هایی مانند لیموترش و آب نارنج و کمی روغن زیتون مصرف شود، مصرف نمک را تا حد امکان کم کنید و سعی کنید کمتر از یک قاشق چایخوری در طول روز باشد و حتی غذاهایی که حاوی نمک زیاد است را محدود کنید همچنین مصرف غذاهای کنسرو شده را نیز محدود کنید.
در پایان ورزش منظم و فعال در طول هفته حداقل سه تا پنج بار به مدت حداقل ۳۰ دقیقه در هر جلسه به شدت به کنترل قند خون کمک می‌کند.

برنامه غذایی با مشاوره تغذیه

وی در آخر با تاکید بر مراجعه بیماران دیابتی به متخصص تغذیه، اظهار کرد: توصیه می‌کنم افرادی که برای آنان مقدور است با متخصص تغذیه ارتباط داشته باشند تا برنامه غذایی را متناسب با نوع بیماری و شرایط فیزیولوژیک آنان تنظیم کند در واقع این ارتباط باعث می‌شود که فرد قند خونش را کنترل کند و حتی طی زمان با تغییر سبک زندگی و تغییر عادت‌های غلط می‌تواند دوز داروی مصرفی را کمتر کند. البته این بستگی به سطح رعایت و پایبندی به برنامه غذایی توصیه شده و ورزشی که باید انجام دهد دارد. توجه به این نکته ضروری است در افرادی که اضافه وزن و چاقی دارند کاهش وزن کمک شایانی به کنترل قند خون می‌کند لذا افرادی که با اضافه وزن مواجه هستند باید به طور اصولی کاهش وزن داشته باشند که از طریق رعایت رژیم غذایی درست و رعایت ورزش بدنی منجر خواهد شد.

به گزارش خبرگزاری مهر، جلال الدین میرزای رزاز، در خصوص تغذیه در کودکان ۱ تا ۵ سال، اظهار داشت: دوره کودکی تاثیر بزرگی بر شکل گیری عادات فردی از جمله عادات غذایی فرد در کل زندگی دارد، چرا که عادات دوران کودکی احتمالا تا دوران بزرگسالی ادامه یافته و ممکن است زمینه بروز بسیاری از بیماری های مزمن مانند دیابت و پر فشاری خون را فراهم آورد. بنابراین نقش پدر و مادر در تغذیه کودکان، بسیار مهم است.

وی افزود: در سال های ابتدایی زندگی کودک، افزایش وزن و قد دو تغییر اساسی در رشد و تکامل به حساب می آیند، بنابراین تغذیه کودک باید به گونه ای باشد که جوابگوی نیاز کودک به انرژی و پروتئین، اسیدهای چرب ضروری، فیبرها، ویتامین ها و مواد معدنی مختلف باشد.

سرپرست انستیتو تحقیقات تغذیه ای و صنایع غذایی کشور با اشاره به اینکه نکته مهم در تغذیه کودکان این است که اگر کودکان از یک رژیم متعادل پیروی کنند که شامل همه گروه های غذایی توصیه شده باشد، باعث می شود انرژی لازم برای فعالیت جسمی آن ها تامین شود که برای رشد و سلامت روان آن ها و همچنین کنترل وزن آن ها مهم است و از طرفی نیازی به مصرف مکمل های ویتامین و مواد معدنی نخواهند داشت، افزود: برای کمک به این موضوع باید از هرم غذایی برای کودکان استفاده کرد. یعنی خوراکی های سالم و مغذی شامل انواع گوشت ها، میوه ها، سبزیجات، غلات، حبوبات و لبنیات کم چرب را باید در رژیم غذایی کودکان گنجاند.

رزاز بیان داشت: کودکان یک تا ۲ سال به دلیل رشد سریع و فعال تر شدن نیاز به انرژی بالایی دارند. همچنین کودکان مقاومت کافی در مقابل بسیاری از بیماری ها را ندارند و دندان هایشان نیز کامل نشده است و از طرفی کودکان خردسال، حجم معده کوچکی دارند که وعده های غذایی حجیم را نمی تواند تحمل کند، بنابراین باید غذاهایشان کم حجم، پرانرژی و زود هضم باشد و وعده های غذایی کوچک را در تعداد بیشتر دریافت کنند.

وی گفت: در حالت ایده آل، کودکان باید دریافت غذاها و نوشیدنی ها شیرین را محدود کنند و آنها را فقط در وعده های غذایی با مقدار محدود، میل کنند. همچنین کودکان نوپا در این دوران شروع به «نه» گفتن می کنند و می توانند درباره آنچه می خورند، اظهار نظر کنند.

سرپرست انستیتو تحقیقات تغذیه ای و صنایع غذایی کشور اظهار داشت: بیشتر کودکان خردسال از غذاها و نوشیدنی های شیرین لذت می برند با این حال، بهتر است در وعده های غذایی، غذاها و نوشیدنی های حاوی شکر تهیه نشود، چرا که این امر علاوه بر شکل گیری عادت بد غذایی، می تواند باعث پوسیدگی دندان شود.

دکتر رزاز تصریح کرد: همچنین از غذاها، به ویژه غذاهای شیرین، نباید به عنوان پاداش استفاده شود. چون که این امر می تواند کودک را ترغیب کند تا به غذاهای شیرین به طرز مثبت تری فکر کنند و بالعکس برای غذاهای دیگر با دید منفی تر و احتمالا منجر به افزایش علاقه به غذاهای شیرین شود. همچنین از دادن غذاهای فرآوری شده به کودکان خودداری کنید و به دنبال گزینه های کم نمک باشید.

سرپرست انستیتو تحقیقات تغذیه ای و صنایع غذایی کشور گفت: یبوست کودکان با نوشیدن آب و افزایش تدریجی میزان فیبر در رژیم غذایی می تواند کنترل شود. غذاهای پر فیبر شامل سبزی ها، میوه ها، نان سبوس دار و حبوبات پخته شده است.

وی افزود: اسهال نیز در کودکان نوپا شایع است و ممکن است با مصرف نوشیدنی های شیرین و آب میوه های صنعتی به خصوص بین وعده های غذایی مرتبط باشد. این نوشیدنی ها می توانند معده کودک را بیش از حد پر کنند و از دریافت یک رژیم متعادل و مناسب جلوگیری کنند. اگر کودک به مدت طولانی اسهال داشته باشد یا علایم کم آبی را نشان دهد، باید به پزشک مراجعه کرد.

به گزارش خبرگزاری مهر، احسان حجازی، با بیان اینکه سوءتغذیه یکی از مهم ترین دلایل رشد نامناسب جسمی و روانی کودکان است، اظهار داشت: از هر پنج کودک در کشورهای در حال توسعه یک نفر دچار سوءتغذیه است و تغذیه نامناسب با نیمی از مرگ کودکان در سراسر جهان مرتبط است.

وی با اعلام اینکه سوء تغذیه در کودکان باعث افزایش مرگ و میر و تاثیرات نامطلوب بر توانایی فکری می شود، افزود: در سطح جهانی، سوء تغذیه حاد باعث بیش از ۵۰ درصد مرگ و میر کودکان زیر ۵ سال می شود که بیانگر آن است که سالانه ۵ .۳ میلیون کودک در اثر سوء تغذیه می میرند. در ایران ۱۵.۴ درصد کودکان از کوتاهی در رشد تغذیه ای رنج می برند. همچنین کمبود وزن متوسط تا شدید در ۱۰.۹ درصد ار کودکان با توجه به وزن برای شاخص سن ثبت شد.

عضو هیات علمی گروه تغذیه بالینی دانشکده علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، در ادامه برخی از عواملی که در ایجاد سوءتغذیه تاثیرگذار هستند، اشاره کرد و گفت: دانش تغذیه ای نامناسب مادران، بی سوادی، تغذیه نامناسب کودک، درآمد کم خانوار، کمبود مواد غذایی و اقدامات بهداشتی ضعیف، کودکان را درگیر یک چرخه معیوب عفونت و سوء تغذیه می کند.

حجازی تصریح کرد: از سوی دیگر مصرف بیش از حد نیاز موادغذایی سبب چاقی می شود. چاقی کودکان یک مشکل بهداشت عمومی در سراسر جهان تبدیل شده است. چاقی از ۲ .۴ درصد در سال ۱۹۹۰ به ۷ .۶ درصد در سال ۲۰۱۰ در سراسر جهان افزایش یافته و انتظار می رود در سال ۲۰۲۰ به ۱ . ۹ درصد برسد. در ایران، مانند بسیاری از کشورهای در حال توسعه، شیوع چاقی در کودکان رو به پیشرفت است.

وی با بیان اینکه چاقی، به ویژه چاقی مرکزی، نقش تعیین کننده ای در ایجاد سندرم متابولیک دارد، گفت: چاقی در دوران کودکی قدرت چاقی را در بزرگسالی افزایش می دهد و با عوارض قلبی عروقی، دیابت، فشارخون، مرگ و میر و بزرگسالی همراه است. با توجه به گستره جغرافیای ایران و تفاوت در رفاه اقتصادی سوء تغذیه و چاقی به صورت همزمان در ایران وجود دارد و در برخی موارد مصرف بیش از حد مواد غذایی پر انرژی که فاقد موادغذایی کافی می باشند مانند تنقلات و نوشیدنی های گاز دار علاوه بر اینکه سبب چاقی می شود سبب کمبود مواد مغذی در کودکان همانند سوء تغذیه می شود.

حجازی افزود: از این رو به کارگیری راهکار مناسب جهت تصحیح و بهبود تغذیه در کودکان به پیشگیری از بسیاری بیماری ها در آینده کمک خواهد کرد.

به گزارش خبرنگار مهر، در این مطالعه محققان دانشگاه ساوت استرالیا به بررسی مصرف تخم مرغ در نمونه گسترده‌ای از افراد بزرگسال چینی برآمدند.

نتایج نشان داد افرادی که به طورمنظم روزانه یک تخم مرغ یا بیشتر مصرف می‌کنند (معادل ۵۰ گرم) ریسک دیابت در آنها ۶۰ درصد افزایش می‌یابد.

به گفته محققان، رژیم غذایی یک فاکتور مهم و شناخته شده در شروع دیابت نوع۲ است از اینرو شناسایی طیف وسیعی از فاکتورهای رژیمی تاثیرگذار بر شیوع روبه افزایش این بیماری مهم است.

محققان در این تحقیق متوجه شدند مصرف طولانی مدت و زیاد تخم مرغ (بیش از ۳۸ گرم در روز) خطر دیابت را حدود ۲۵ درصد افزایش می‌دهد.

همچنین افرادی که به طورمنظم بیش از ۵۰ گرم تخم مرغ (معادل یک تخم مرغ در روز) مصرف می‌کنند احتمال ابتلا به دیابت در آنها ۶۰ درصد افزایش می‌یابد.

محققان متوجه شدند این تاثیر در زنان مشهودتر از مردان است.

پژوهشگران معتقدند باید تحقیقات بیشتری در این زمینه انجام شود.

به گزارش خبرنگار مهر، ناصر رضایی پور، افزود: شاید بتوان گفت بیماری‌های متابولیک و در پیشانی آنها چاقی و دیابت بزرگ‌ترین چالش سلامت انسان معاصر هستند. چرا که با وجود پیشرفت‌های بسیار در حوزه‌های تشخیصی و دارویی، مدیریت و درمان این بیماری روزبه‌روز سخت‌تر می‌شود و علت را باید در توجه صرف به درمان و کنترل علامتی این بیماری و غفلت از اسباب اصلی و ریشه‌ای آن دانست.

وی گفت: دیابت، یک بیماری چند عاملی با زمینه‌های پررنگ روان‌تنی است که با گسترش روش زندگی شهری مدرن و دوری از سبک زندگی طبیعت‌مدار، هرروز شایع‌تر و سرکش‌تر می‌شود.

این متخصص طب سنتی، راهکار درمان بیماری دیابت را اصلاح سبک زندگی و پیگیری دانست و افزود: همه باید ایمان بیاوریم که پیشگیری و درمان بیماری‌ها جز با اصلاح سبک زندگی و سپس کمک گرفتن از داروها ممکن نیست و بیماری دیابت نیز از این قاعده مستثنی نیست.

وی تاکید کرد: برای پیشگیری و البته کنترل دیابت، لازم است سحرخیز باشیم و سرشب بخوابیم، روزی یک ساعت نرمش و ورزش کنیم، از خشم، اندوه و نگرانی بپرهیزیم و از مشورت روانشناس زبده کمک ‌بگیریم. درمان را ترکیبی و با کمک متخصص طب ایرانی (یا غدد) و کارشناس تغذیه پیگیر باشیم، از نقش و اهمیت انواع مشت ‌و مال (از سنگ‌پا در حمام تا ماساژ کف ‌پا و آرام‌بخش و…) غافل نباشیم.

رضایی پور ادامه داد: همچنین آرام باشیم، کتاب خوب بخوانیم، موسیقی و شعر خوب بشنویم و با طبیعت هم‌نوا باشیم.

به گزارش خبرنگار مهر، تحقیق محققان دانشگاه آنجلا انگلستان نشان می‌دهد که چطور کمک به افراد مبتلا به دیابت در ایجاد تغییرات کوچکی در سبک زندگی، رژیم غذایی و فعالیت بدنی می‌تواند خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را به نصف کاهش دهد.

محققان دریافتند کاهش ۲ تا ۳ کیلوگرم از وزن و افزایش فعالیت فیزیکی در طول ۲ سال، ریسک ابتلا به دیابت را ۴۰ تا ۴۷ درصد کاهش می‌دهد.

«مایک سامسون»، سرپرست تیم تحقیق، در این باره می‌گوید: «ما اکنون به تأثیر قابل توجهی در پیشگیری از دیابت نوع ۲ پی بردیم و می‌توانیم بسیار خوش بین باشیم که حتی کاهش نسبی وزن و افزایش فعالیت بدنی، تأثیر زیادی بر کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ دارد.»

به گفته محققان، افرادی که وضعیت پیش دیابت در آنها تشخیص داده می‌شود، با این راهکار می‌توانند خطر ابتلا به دیابت را کاهش دهند.

دیابت نوع۲ یک عارضه جدی است که در بسیاری از موارد قابل پیشگیری یا قابل تاخیر است.

به گزارش خبرگزاری مهر، طرح درمانی ارائه شده طی روزها همفکری و تبادل نظر اساتید طب ایرانی اسلامی که سال‌ها در این عرصه تجربه تحقیق و طبابت دارند تهیه شده است.

لازم به ذکر است که این دستورالعمل توسط اساتید مربوطه اجرا و کارایی آن در بهبود بیماران کرونا به اثبات رسیده است. تلاش شده نسخه‌هایی ارائه شود که ارزان، آسان و در دسترس همه باشد.

الف- پیشگیری

۱. رعایت نکات بهداشتی مانند استفاده از ماسک و شستن دست‌ها و پرهیز از ترددها و سفرهای غیر ضروری و حفظ فاصله اجتماعی
۲. پرهیز شود: فست‌فودها، نوشابه‌های گازدار، غذاهای کنسروی
۳. مصرف سردی‌ها مثل ماست، دوغ، خیار، کاهو، ترشی و … در فصل سرد متوقف و در فصل گرم محدود شود.
۴. نصف قاشق چایخوری سیاهدانه موقع خوردن غذا روی آن بریزید. (خانم‌های باردار استفاده نکنند)
۵. یکی از موارد زیر را روزانه مصرف کنید
• یک لیوان دم کرده دارچین
• یک لیوان دم کرده آویشن (زنان باردار مصرف نکنند)
• یک فنجان دم کرده زنجبیل یا یک عدد حب زنجبیل با عسل صبح و شب
۶. مصرف سیر و پیاز خام یا پخته را در غذاها افزایش دهید
۷. حجامت و بادکش کنید
• در صورتی که ۶ ماه از آخرین حجامت شما گذشته حجامت کنید. (به جز زنان باردار و افرادی که دچار ضعف و کم خونی یا از نظر مزاجی براسشان مناسب تشخیص داده نمی‌شود)
• بادکش پشت کتف و ریه‌ها (هفته‌ای دو سه نوبت)
۸. صبح قبل از خروج از منزل و شب به محض ورود به منزل با آب نمک رقیق (ترجیحاً نمک معدنی و به نسبت یک قاشق مرباخوری در یک لیتر آب) غرغره و دهانشویه کرده و حتماً استنشاق کنید (در بینی بکشید) ۹. افرادی که یبوست دارند باید یکی از ملین های زیر را استفاده کنند:
• دو قاشق خاکشیر در یک لیوان آبجوش روزی یکبار
• دم کرده یک قاشق گل سرخ کاشان دریک لیوان آبجوش روزی یکبار
• اسفرزه یک قاشق غذاخوری در یک لیوان آب سرد روزی یکبار
• ترنجبین یک قاشق غذاخوری در یک لیوان آب جوش روزی یکبار
• روغن زیتون روزی ۱تا۳ قاشق غذاخوری

۱۰. حفظ آرامش: از آنجا که آرامش روحی و روانی در بهبود بیماری و کنترل عوارض آن نقش اساسی دارد توجه به آموزه‌های اسلامی در زمینه توکل به پروردگار و یاد خداوند و توسل به اهل بیت عصمت علیهم السلام مطابق آنچه بزرگان توصیه کرده و می‌کنند ضروری است آرامش خود را حفظ کنید و برای سلامتی یکدیگر دعا کنید و صدقه بدهید.
برای افراد مضطرب دمنوشی شامل یک یا همه این اجزا تهیه و میل شود: اسطوخدوس، بادرنجبویه، سنبل الطیب

تذکر:
– روی بند ۷ و ۸ تاکید ویژه ای داریم. تأثیر این دو برای پیشگیری خیلی زیاد ارزیابی شده است.
– افراد به میزانی که بدنشان گرمی را تحمل می‌کند زنجبیل و آویشن مصرف کنند. مصرف میوه‌های فصل آزاد است ولی زیاده روی نشود و همچنان کفه ترازو در تغذیه میل به گرمی داشته باشد.
– در صورت بروز علائم گرمی مثل جوش و خارش مقدار گرمی‌ها را کاهش داده و یک لیوان ناشتا عرق کاسنی و در طول روز آبلیموی تازه و سایر خنکی‌ها را مصرف کنید.

ب- درمان

۱. پرهیز شود: فست فود، نوشابه‌های گازدار، غذاهای کنسروی، غذاهای چرب و سرخ شده، ماست، دوغ و هر آنچه ترش است. بوهای تند و بوهای محرک صنعتی مانند بوی سفیدکننده و ادکلن‌ها (در هنگام ضد عفونی محیط، افراد بیمار در محل حضور نداشته باشند)
۲. غذاهای مناسب: شربت عسل- فرنی تهیه شده از شیر و نشاسته و گلاب- آش برنج و نخود با سیر و پیاز زیاد
۳. افزودن سیاهدانه، زنجبیل یا دارچین به خوراکی‌های بیمار
۴. بخور: با جوشانده بابونه یا گل ختمی بخور بدهید.
۵. زنجبیل: یک قاشق مرباخوری پودر زنجبیل را دم کرده با عسل یا نبات روزی سه تا پنج بار میل کنید.
یا از ترکیبات زنجبیل موجود در داروخانه استفاده کنید. مثل:
قرص ومیگان یا کپسول زینتوما یا قرص زینتیگو (افراد بالای ۶۰ سال و بالای ۸۰ کیلوگرم بعد از هر غذا دو عدد و زیر این وزن و سن بعد از هر غذا یک عدد)
۶. انجام یکی از موارد ذیل:
مصرف دم کرده آویشن هر دو ساعت یک فنجان
یا استفاده از ترکیبات آویشن داروخانه‌ها مثل: کپسول تیموژل و شربت‌های برونکوباریج و زینگاویش
یا جوشانده آویشن (یک قاشق) و پرسیاوشان (یک قاشق) و انجیر (پنج عدد) روزی سه لیوان
یا دم کرده زوفا و پرسیاوشان (از هر کدام یک قاشق غذاخوری) روزی سه استکان
۸. روغن سیاهدانه: پشت و سینه را با روغن سیاهدانه چرب کنید و روی آن کیسه آب گرم یا حوله گرم بگذارید.
۹. بادکش وسیع پشت به مدت ۱۵ دقیقه روزی دو تا سه بار بسته به شدت سرفه و تنگی نفس انجام شود.
۱۰. تب
– آب سیب پوست کنده رنده شده یا فالوده سیب بخورید. بسته به شدت تب می‌توانید مقدار آن را افزایش دهید.
(سیب ترش ممنوع است).
– خوردن عرق بید یا عرق کاسنی
– با آب ولرم و یا عرقیات فوق پاشویه کنید.

دکتر سید سعید اسماعیلی، دکتر سید محمد سیادتی، محمد حسین ساعی فرد، دکتر ابوالفضل شیردل، دکتر وحید علیان نژادی، دکتر محمد فصیحی، دکتر محمدرضا گدازی، دکتر رحیم گرزین، دکتر رضا منتظر، دکتر غلامرضا نورمحمدی و….. از جمله اساتیدی هستند که در تهیه این پروتکل کوشیده‌اند.